عنوان :  مطالعه مفهوم مصالحه درقصاص وادله مشروعیت

دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق

با موضوع :

مطالعه مفهوم مصالحه درقصاص وادله مشروعیت 

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                   صفحه

مقدمه……………………………………………………………………….4

الف -اظهار مسئله……………………………………………………………………….5

ب-پیشینه پژوهش……………………………………………………………………..6

پ-اهداف پژوهش: …………………………………………………………………7

ت- سوالات پژوهش:…………………………………………………………….8

ث-فرضیات پژوهش…………………………………………………………………..9

ج- روش پژوهش    ……………………………………………………………. 9

ح-ساختار پایان نامه………………………………………………………………………..10

فصل اول: مبانی، صورتهای مصالحه و آثار صلح قصاص…………………………………………12

مبحث اول: تعاریف و کلیات صلح قصاص……………………………………….13

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

گفتار اول -معنی لغوی و اصطلاحی صلح قصاص………………………………13

گفتار دوم- تمییز صلح از مفاهیم مشابه…………………….15

مبحث دوم: مبانی مصالحه و تأثیر بزه دیده در تعیین کیفر………………………………………19

گفتار اول- مبانی مصالحه در تعیین کیفر……………………………………………..19

بند اول- مبانی فقهی………………………………………………………..23

بند دوم- مبانی حقوقی………………………………………………………………25

گفتار دوم- پذیرش مداخله بزه دیده در اعمال کیفر………………………………………………….27

مبحث سوم:صورتهای مصالحه………………………………………………….33

گفتار اول- مصالحه به عضو مشابه یا غیرمشابه ………………………………………………………33

گفتار دوم- بدل صلح……………………………………………………….34

مبحث چهارم- آثار صلح……………………………………36

گفتار اول – آثار صلح نسبت به جانی…………………………………………………..36

بند اول-سقوط قصاص …………………………………………………………..36

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

 بند دوم- مجازات تعزیری…………………………………..42

بند سوم-کفاره قتل………………………………………………54

گفتار دوم-آثار صلح نسبت به مصالح …………………………………………………..56

گفتار سوم- آثار صلح نسبت به اشخاص ثالث……………………………………………………57

گفتار چهارم- اثر صلح در حق قصاص اولیای دم خواهان قصاص………………………………………..59

 فصل دوم: صاحبان صلح و شرایط طرفین صلح………………………………………….61

مبحث اول: اما دم واحد و شرایطش……………………………………..63

گفار اول- اما دم واحد……………………………………..69

گفتار دوم– دارا بودن اهلیت…………………………………………………72

گفتارسوم– فقدان اهلیت……………………………………………..73

گفتارچهارم- عدم دسترسی……………………………………….73

مبحث دوم:اولیای دم متعدد و شرایط طرفین…………………………………..83

بند اول- اولیای دم متعدد ……………………………..83

گفتاردوم– تعدد اولیای دم به اعتبار تعدد ورثه…………………………83

بند اول- همه اولیای دم دارای اهلیت …………………………………….83

بند دوم: بعضی اولیای دم دارای اهلیت ……………………………………86

گفتار سوم- شرایط طرفین صلح………………………………….93

گفتار چهارم- صلح بر قصاص به صورت فضولی…………………………………………..96

مبحث سوم: مصالحه قصاص توسط اما امر…………………………………..96

گفتاراول- صغر یا جنون اما دم …………………………………..98

گفتار دوم- شناخته نشدن اما مجنی علیه یا مقتول ………………………………….99

گفتار سوم-  مجنی علیه یا مقتول فاقد اما ……………………………….102

گفتار چهارم- عدم دسترسی به اما دم………………………………..103

نتیجه گیری و پیشنهادات……………………………114

فهرست منابع…………………………………………………118

الف- فارسی………………………………………118

ب- عربی……………………………….121

مقدمه

در اسلام قصاص نه تنها به دلیل استحقاق مجرم وتحقق عدالت تشریع شده می باشد؛ ونه صرفا برای جلوگیری از آثار و نتایج زیانبار فردی واجتماعی، بلکه قصاص درعین حال که به گذشته یعنی به جرم واستحقاق مجرم وتحقق عدالت توجه دارد، آینده را نیز کاملا مورد توجه قرارداده می باشد و به عنوان  شیوه کارآمدی برای جلوگیری از انواع جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد اقدام می کند.

مهمترین کارکرد قصاص پیشگیری از وقوع جرم و حفظ نظم وامنیت  اجتماعی می باشد. اگر چه کارکردهای دیگری مانند تشفی خاطر مجنی علیه یا اولیای دم او و تهذیب مجرم نیز در کنار آن تحقق می یابد و هیچ مجازات دیگری مانند قصاص موجب کاهش  جرایم  جسمانی نمی گردد. البته با وجود این مجازات نیز ممکن می باشد کسانی مرتکب جرایم جسمانی بشوند اما نسبت این جرایم در جوامعی  که  مجازات قصاص در آنها هست نسبت به جوامع دیگر بسیار پایین تر می باشد و تنها با حذف این مجازات از جوامعی  که با وجود این  مجازات جرایم جسمانی درآنها هست می توان کارایی این مجازات را اندازه گیری نمود.

تحقق این کارکرد مهم و اصلی لزوما در گرو اجرای مجازات  قصاص نیست بلکه وجود یک نهاد قانونی به عنوان قصاص در جامعه به تنهایی می تواند چنین آثاری را داشته باشد. در دین مبین اسلام هرچند که  قصاص درجرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص با احراز  شرایطی مورد پذیرش قرار گرفته می باشد اما عفو وگذشت نسبت به قصاص همواره مورد  تاکید شارع  قرارگرفته می باشد و با وعده پاداش اخروی برای عفوکنندگان عفو را برتر از اجرای قصاص  دانسته می باشد. دیدگاه شارع مقدس در زمینه قصاص تلفیقی  از دوعنصر مهم عدالت ورحمت می باشد.

الف -اظهار مسئله

با وجود پذیرش اصل قصاص درنظام  حقوقی اسلام همواره بر رجحان عفو وگذشت تاکید شده و بر انتقام از جانی  مقدم دانسته شده می باشد. با در نظر داشتن اینکه در تشریع حق قصاص حیاتی گسترده تر از آن چیز که در اجرای آن هست نهفته می باشد و این خود نشان دهنده این  واقعیت می باشد که فلسفه  قصاص لزوما در اجرای آن نیست. بلکه خود قانون و وجود حق قصاص درجامعه می تواند اثر بازدارندگی خود را داشته باشد وازآنجا که تحقق موارد سقوط قصاص مایه حیات هستند[1] بدین لحاظ اهمیت مطالعه موارد عوامل سقوط قصاص یعنی مواردی که پس از تحقق و ثبوت قصاص موجب از بین رفتن آن می گردد روشن می گردد.

در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه مواردی به عنوان سقوط قصاص اظهار شده می باشد عفو اولیای دم، صلح وفوت جانی، تملک حق قصاص، تغییر دین قاتل پس ازارتکاب قتل. تعارض حقوق اشخاص ثالث با قصاص قاتل وعدم توافق اولیاء دم برقصاص قاتل از موارد سقوط قصاص می باشد.

حقوق موضوعه ایران عفو اولیاءدم، صلح و فوت جانی صراحتا به عنوان موارد سقوط مجازات قصاص ذکر گردیده می باشد. با در نظر داشتن اینکه در ارتباط  باموارد عفو اولیاء دم و  وفوت جانی  تحقیقات نسبتا خوبی از سوی محققین صورت گرفته می باشد اما راجع به صلح  قصاص یا مصالحه در قصاص علی رقم اهمیت موضوع و برابری آنها با سایر موارد مذکور در قانون مجازات اسلامی به عنوان یکی ازموارد سقوط قصاص، تحقیقات فقهی وحقوقی کافی به اقدام نیامده می باشد.

صلح به عنوان یکی ازموارد سقوط قصاص به تراضی و توافق صاحب حق قصاص و جانی به دیه یا کمتر یا بیشتراز آن در قتل، جرح و قطع عمدی اطلاق می گردد. در این پایان نامه کوشش برآن می باشد که جنبه های مختلف این  مسئله مانند مبانی و زمینه های  فقهی موضوع و سپس مبانی حقوقی و عقاید علمای حقوق و رویه قضایی موجود  مورد مطالعه قرارگرفته و در نهایت با در نظر داشتن اهمیت موضوع  شرایط تحقق مصالحه وآثار آن توضیح و بسط گردد.

ب-پیشینه پژوهش:

با مطالعه ها و مطالعات انجام یافته در خصوص موضوع و نیز با مراجعه به مراکز علمی  آموزشی و پژوهشی متعدد این واقعیت مکشوف گردید، تاکنون پژوهشی مستقل جدید و تحلیلی دراین ارتباط صورت نپذیرفته می باشد. ضرورت اهمیت تشریح مصالحه در قصاص به رغم انکه همواره مورد تاکید بوده اما متاسفانه مجال طرح وبررسی به شکل مبسوط وتخصصی نیافته می باشد اگرچه پایان نامه هایی درزمینه سقوط قصاص نگارش یافته که شاید بهترین آنها رساله دوره دکتری حقوق جزا وجرم شناسی دانشگاه تربیت مدرس تهران با عنوان سقوط قصاص درنظام حقوقی اسلام و ایران از دکتر سید حسن میرحسینی می باشد که درسال 1384توسط نشرمیزان به زیور چاپ آراسته گردید.

ازدیگر پژوهش های انجام شده دراین موضوع می توان به پایان نامه دوره کارشناسی  ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه امام صادق(ع) باعنوان عوامل سقوط قصاص در حقوق کیفری ایران اثر حسین پور مشیری وپایان نامه دوره کارشناسی ارشد حقوق جزا وجرم شناسی دانشگاه تهران(پردیس قم) باعنوان مطالعه عوامل سقوط مجازات قصاص درقتل عمد اثر محمد جان حاجی تصریح نمود.

لیکن در همگی پژوهش های انجام شده بیشتر مطالعه عفو و فوت جانی توجه شده و صلح در قصاص درحد چند صفحه مطالعه شده می باشد.به هرحال دراین پژوهش کوشش برآن می باشد که با مدنظر قرار دادن تحقیقات مرتبط بیشتربه ابعادی که تا به حال مستقلا مورد توجه نبوده می باشد. پرداخته گردد.

پ-اهداف پژوهش:

از همان ابتدای انتخاب موضوع تعیین اهداف اولیه وتلاش در جهت تحقق بخشیدن به آنها مد نظر بوده می باشد. بر این اساس کوشش برآن می باشد که به شیوه ای روشمند، با در نظر داشتن قواعد و ویژگی های کلی روش علمی پژوهش و با حرکت در مسیر و چهارچوب خاص اهداف مورد نظر محقق گردد. به گونه اختصار اهداف کلی و خاص از انجام این پژوهش را می توان در قالب های ذیل اظهار داشت:

­-تبیین وتحلیل صحیح مفهوم مصالحه درقصاص وتعیین جایگاه ویژه آن به عنوان یکی از موارد سقوط قصاص درحقوق موضوعه وحقوق اسلام.

-رفع ابهامات موجود درخصوص موضوع تا حد امکان.

-ارائه راهکارهای اصولی وسازنده به مراجع تقنینی وقضایی درجهت اصلاح یا اعمال تغییرات لازم در قوانین و مقررات مربوطه .

-فراهم ساختن زمینه مطالعه وپژوهش بیشتر ولااقل احساس ضرورت پرداختن عمیق تر  به موضوع هم در مراجع تقنینی وقضایی وهم در محیط های دانشگاهی وحوزوی.

-عمق بخشی به ادبیات حقوقی کشوردر زمینه مصالحه در قصاص.

ت-سوالات پژوهش:

-مفهوم مصالحه درقصاص وادله مشروعیت آن چیست؟

-چه اموری می تواند بدل مصالحه درقصاص باشد؟

-آیا صلح در قصاص به صورت فضولی امکان پذیر می باشد؟

ث-فرضیات  پژوهش:

-به نظر میرسد مصالحه در قصاص یکی از مسقطات قصاص به تراضی و توافق صاحب حق قصاص و جانی به دیه یا کمتر و یا بیشتر از آن در قتل و جرح عمدی اطلاق می گردد. آیات و روایات و مواد 347-365ق. م .ا ادله مشروعیت مصالحه درقصاص می باشند.

-به نظرمی رسد هر عین یا منفعت انجام اقدام ویا امتناع از انجام اقدام می تواند بدل مصالحه درقصاص قرار گیرد.

-به نظر می رسد که در این که صلح بر قصاص از طرف غیرجانی قابل تحقق می باشد یاخیر؟ بین صاحب نظران اختلاف نظروجود دارد.

ج- روش پژوهش    

  با در نظر داشتن ماهیت موضوع، اهداف و شیوه گرداوری اطلاعات روش پژوهش توصیفی تحلیلی می باشد.در این روش علاوه بر توصیف عینی واقعی و منظم خصوصیات موضوع و اظهار اطلاعات موجود راجع به آن به مقصود بهبود شرایط فعلی و در جهت ارائه راهکارها و الگوهای پشنهادی در زمینه مورد بحث کوشش می گردد که این امر مستلزم تبین و تحلیل درست و صحیح در جهت رسیدن به مقصود می باشد

ح-ساختار پایان نامه

این پایان نامه در دو فصل نگارش یافته می باشد. در فصل اول به مبانی و صورتهای مصالحه و آثار صلح پرداخته، ضمن سه مبحث، مبحث اول به تعاریف وکلیات صلح قصاص پرداخته و در دو گفتار، گفتار اول، معنی لغوی و اصطلاحی صلح قصاص و در گفتار  دوم به لحاظ مشابهت صلح با نهاد عفو تفاوتها و شباهتهای آنها مطالعه شده می باشد  در مبحث دوم مبانی مصالحه اعم از مبانی فقهی و حقوقی و تأثیر بزه دیده در اعمال کیفر پرداخته و صورتهای مصالحه در دو گفتار، گفتار اول مصالحه به عضو مشابه یا غیر مشابه و در گفتار دوم بدل صلح مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. در مبحث چهارم آثار صلح در چهار گفتار مطالعه شده می باشد. گفتار اول آثار صلح نسبت به جانی و در گفتار دوم نسبت به مصالح و در گفتار سوم نسبت به اشخاص ثالث و در گفتار چهارم اثر صلح در حق قصاص اولیای دم خواهان قصاص مطالعه شده می باشد.

در فصل دوم صاحبان صلح و شرایط طرفین صلح به لحاظ اینکه واحد باشند یا متعدد و در صورت متعدد بودن در صورت حصول اختلاف بین آنها همچنین در صورت فقدان اهلیت آنها چه احکامی جاری خواهد گردید و آیا صلح قصاص به صورت فضولی امکان پذیر می باشد یا نه، مورد مطالعه قرار گرفته می باشد.

تعداد صفحه :123

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان