عنوان :    تأثير بهره‌وري کل عوامل تولید بر ميزان اشتغال در صنعت توليد مواد

دانشگاه شیراز

    دانشكده اقتصاد، مديريت و علوم اجتماعي

     پايان­نامه ­ی كارشناسي ارشد در رشته ­ی علوم اقتصادي

 تأثير بهره‌وري کل عوامل تولید بر ميزان اشتغال در صنعت توليد مواد و محصولات شیمیایی، مورد ايران
 (1386-1376)

 استاد راهنما

جناب آقای دکتر احمد صدرايي­جواهري

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

 در این مطالعه تأثیر بهره­وری کل عوامل تولید بر روی اشتغال در صنعت تولید مواد و محصولات شیمیایی در دوره زمانی 1386-1376 مورد مطالعه قرار گرفت. روش داده­هاي پانل مورد بهره گیری قرار گرفته می باشد و به مقصود تخمين مدل، روش اثرات ثابت به کار گرفته شده می باشد. در این مطالعه برای اندازه­گیری شاخص بهره­وری کل عوامل تولید از شاخص مقداری بهره گیری شده می باشد؛ سپس تأثیر آن روی اشتغال مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. نتایج برآورد مدل نشان داد که متغیر بهره­وری کل عوامل تولید در کنار سایر متغیرها شامل موجودی سرمایه، بهره­وری نیروی­کار و هزینه واحد نیروی کار دارای اثر مثبت و معنی­دار بر روی اشتغال می باشد. بر اساس یافته های این مطالعه سیاست هایی که بتواند موجب بهبود بهره­وری کل عوامل تولید و نیز بهره وری نیروی کار گردد می تواند موجب افزایش اشتغال گردد. یافته های این مطالعه همچنین نشان می دهد افزایش سرمایه گذاری می تواند موجب کاهش بیکاری در این صنعت گردد.

واژگان کلیدی: بهره وری کل عوامل تولید، اشتغال، مدل داده های پانل، صنعت مواد و محصولات شیمیایی

فهرست مطالب

 عنوان                                                                                                             صفحه

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

 فصل اول: کلیات

 1-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-2- اهميت و ضرورت تحقيق……………………………………………………………………………………………… 3

1-3- سئوال­هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………… 4

1-4- فرضيه­هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………… 5

1-5- هدف تحقيق………………………………………………………………………………………………………………… 5

1-6- روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………………… 5

1-7- جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………… 6

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

1-8- ساختار پایان­نامه………………………………………………………………………………………………………….. 6

 فصل دوم: مطالعات انجام شده

 2-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. 8

2-2- مطالعات انجام شده­ی خارجي………………………………………………………………………………………. 9

2-3- مطالعات انجام شده داخلي…………………………………………………………………………………………… 12

2-4- جمع بندی…………………………………………………………………………………………………………………… 18

 فصل سوم: مباني نظري

 3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. 21

3-2- مفهوم بهره­وري و شاخص هاي آن ………………………………………………………………………………. 23

3-2-1- شاخص بهره­وري جزیي (PFP)………………………………………………………………………… 26

3-2-2- شاخص بهره­وري كل(TFP)……………………………………………………………………………… 27

3-3- اندازه­گيري بهره­وري کل عوامل…………………………………………………………………………………….. 27

 عنوان                                                                                                  صفحه

3-3-1- روش­های غير پارامتري……………………………………………………………………………………… 28

3-3-1-1- روش حسابداري رشد……………………………………………………………………………. 28

3-3-1-2- روش شاخص عددي……………………………………………………………………………… 28

3-3-2- روش پارامتري………………………………………………………………………………………………….. 32

3-4- شاخص TFP بر اساس نرخ سودآوري…………………………………………………………………………… 33

3-5- شاخص هاينس…………………………………………………………………………………………………………….. 35

3-6- شاخص بهره­وري کراگ و هريس…………………………………………………………………………………… 36

3-7- محاسبه بهره وری کل عوامل تولید به روش مقداری……………………………………………………… 37

3-8- استخراج تابع تقاضای نیروی کار …………………………………………………………………………………. 38

3-9- محاسبه موجودی سرمایه……………………………………………………………………………………………… 41

3-10- روش تحقيق……………………………………………………………………………………………………………… 42

3-11- داده های پانلی (تابلویی)…………………………………………………………………………………………… 43

3-12- آزمون های تشخیصی………………………………………………………………………………………………… 45

3-12-1- آزمون F(چو)…………………………………………………………………………………………………. 46

3-12-2- آزمون روش پاگان (LM)………………………………………………………………………………. 46

3-13- آزمون ايستايي در داده­هاي ترکيبي……………………………………………………………………………. 48

3-13-1- آزمون لوين و لين………………………………………………………………………………………….. 49

3-13-2- آزمون آيم،پسران و شين………………………………………………………………………………… 52

 فصل چهارم: برآورد مدل و تحليل نتايج

 4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. 55

4-2- الگو و متغیرهای مورد بهره گیری……………………………………………………………………………………… 56

4-2-1- اشتغال……………………………………………………………………………………………………………… 57

4-2-2- بهره­وري کل عوامل توليد………………………………………………………………………………….. 57

4-2-3- محاسبه موجودي سرمايه………………………………………………………………………………….. 57

4-2-4- هزینه واحد نیروی کار………………………………………………………………………………………. 59

4-3- آزمون ايستايي در داده­هاي پانلی…………………………………………………………………………………. 60

4-3-1- آزمون ايستايي لوين،لين و چو………………………………………………………………………….. 60

4-3-2- آزمون ايستايي آيم،پسران و شين……………………………………………………………………… 61

4-4- آزمون هاي تشخيصي…………………………………………………………………………………………………… 61

4-4-1- آزمون چاو………………………………………………………………………………………………………… 61

عنوان                                                                                                   صفحه

4-4-2- آزمون بروش- پاگان………………………………………………………………………………………….. 62

4-4-3- آمون هاسمن……………………………………………………………………………………………………. 63

4-5-  مدل اثر ثابت………………………………………………………………………………………………………………. 65

4-6- نتایج تخمین ………………………………………………………………………………………………………………. 67

4-7- بررسي مقايسه بنگاه­هاي با بهره­وري بالا و بنگاه­هاي با بهره­وري پايين و اثرات آنها

روي اشتغال…………………………………………………………………………………………………………………………… 69

4-7-1- نتايج تخمين جهت مقايسه بنگاه­هاي با بهره­وري بالا و پايين……………………………. 71

4-7-1-1- نتیجه­ی تخمين مدل بنگاه­هاي با بهره­وري پايين…………………………………… 72

4-7-1-2- نتیجه­ی تخمين مدل بنگاه­هاي با بهره­وري بالا………………………………………. 72

 فصل پنجم: اختصار و نتيجه­گيري

 5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. 75

5-2- اختصار…………………………………………………………………………………………………………………………. 75

5-3- نتيجه گيري…………………………………………………………………………………………………………………. 76

5-4- توصيه­هاي سياست گذاري……………………………………………………………………………………………. 78

5-5- پيشنهاد براي تحقيق آينده…………………………………………………………………………………………… 78

5-6- محدودیت های تحقق………………………………………………………………………………………………….. 79

منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………… 80

مقدمه

اشتغال يکي از مسائل مهمي می باشد که در چند سال اخير مورد توجه کارشناسان اقتصادي قرار گرفته می باشد. بدون شک عوامل گوناگوني بر اشتغال مؤثرند و مطالعه آن­ها مي­تواند ما را در حل مسأله اشتغال و از بين بردن بيکاري ياري دهد. يکي از این عوامل تأثيرگذار، بهره­وري کل عوامل توليد مي­باشد که تأثیر بسيار مهمي در افزايش توان توليدي در اقتصاد کشور دارد. به همین دلیل این مطالعه به تأثیر بهره­وری کل عوامل تولید بر اشتغال در ایران می­پردازد.

­ بهره­وري بالاتر يعني توليد کالاي بيشتر با يک سطح ثابت از منابع و نهاده­ها، يا به عبارتي ديگر همان توليد با نهاده­هاي توليد کمتر، صورت گيرد. همان گونه که از تعريف بهره­وري پيداست، يکي از اين عوامل و نهاده­هاي توليد، نيروي­کار می باشد که افزايش بهره­وري ممکن می باشد بر آن تأثيرگذار باشد.

با در نظر داشتن نوع نهاده­اي كه به كار مي­رود مي­توان به دونوع شاخص بهره­وري تصریح كرد:

الف) شاخص­هاي بهره­وري جزیي (PFP)[1]: اندازه­گيري بهره­وري به مفهوم متوسط توليد در ازاء يك واحد از نهاده مورد نظر می باشد. مثلاً نهاده مي­تواند نيروي­كار يا سرمايه باشد.

ب) شاخص بهره­وري كل عوامل توليد (TFP)[2]: بهره­وري كل عوامل توليد از نسبت ستاده به كل نهاده­ها يا از نسبت ارزش افزوده به كل نهاده­ها به دست مي­آيد.

در ارتباط با تأثير بهره­وري كل‌ عوامل ‌توليد بر اشتغال، اقتصاددانان به نتايج مختلفي دست یافته
اند. به عنوان مثال: گالي(1999)[3] ، نتيجه گرفت که بهره­وري‌كل‌ عوامل‌ توليد باعث كاهش ميزان ساعت كار و صرفه جويي نيروي­کار در صنایع تولیدی آمريكا مي­گردد. پیش روی آن چانگ و هونگ (2006)[4] ، براي صنايع توليد آمريكا براي سال‌هاي (1999-1958) به اين نتيجه رسيدند كه بهبود فن­آوري باعث افزايش اشتغال در بيشتر صنايع آمريكا مي‌گردد كه این نتیجه با مدل چسبندگي قيمت كينز بيشتر سازگار می باشد (كيم و ليم، 2009 : 2).

پس با در نظر داشتن نتايج کشف شده­ی اقتصاددانان، بهره­وري ممكن می باشد به صورت­هاي مختلفي اشتغال را تحت تأثير قرار دهد. در اين تحقيق تاثير بهره­وري کل عوامل تولید بر روي اشتغال در صنعت ساخت مواد و محصولات شیمیایی براي دوره زماني 1386-1376 در ايران مورد بررسي قرار مي­گيرد.

يکي از چالش
هايي که مؤسسات و سازمان
هاي ايراني در آينده با آن روبرو خواهند بود افزايش بيکاري می باشد. يکي از راه
هاي برون
رفت از تنگناي فوق، مديريت جامع بهره
وري می باشد (طاهری،1389: 58).

1-2- اهميت و ضرورت تحقيق

حل مسأله اشتغال و از بين بردن بيکاري و افزايش بهره­وري دو مسأله مهم اقتصادي هستند. افزايش بهره­وري کل عوامل توليد، يعني با همان نهاده­ها و امکانات موجود، توليد بيشتري داشته باشيم يا به عبارت ديگر همان توليد با عوامل توليد کمتر صورت گيرد.

مسأله­ای که در اينجا مطرح می­گردد، اين می باشد که اگر ظرفيت توليدي کشور افزايش پيدا نکند، افزايش بهره­وري کل عوامل توليد، ممکن می باشد با افزايش اشتغال در تناقض باشد.

افزايش بهره­وري کل عوامل توليد در يك صنعت می­تواند سبب كاهش قيمت محصولات تولیدی آن صنعت ­گردد و كاهش قيمت، مانند کاهش قیمت عوامل توليد، منجر به كاهش هزينه متوسط  تولید كالاها و خدمات و افزايش ميزان سود­آوري محصولات نهايي در واحدهاي توليدي آن صنعت خواهد گردید. پيامد چنين تحولي، تأثير چشمگير بر افزايش تقاضا و از همه مهمتر افزايش توان رقابت محصولات داخل در بازارهاي خارجي خواهد بود. در نتيجه حجم سرمايه
گذاري‌هاي جديد صنعتي افزايش مي­يابد و متعاقب آن بهره گیری از ابداعات و فن‌آوري‌هاي جديد گسترش پیدا می­کند و اين خود عامل موثري در رشد بهره­وري براي مرحله بعد می باشد (مولایی،407:1378).

رشد بهره­وري كل ‌عوامل‌ توليد همچنين باعث افزايش سرمايه­گذاري مي‌گردد و افزايش سرمايه­گذاري با افزايش تقاضاي كالاي سرمايه­اي در ارتباط می باشد. بنابراين، در صورتي كه نيروي
كار و سرمايه مكمل همديگر باشند، تقاضاي نيروي­كار افزايش مي‌يابد كه اين باعث افزايش استخدام و به كارگيري نيروي‌كار مي­گردد. از طرف دیگر با در نظر داشتن اين که افزايش بهره­وري موجب آن مي­گردد که همان ميزان محصولات را با عوامل توليد کمتر مخصوصاً در کوتاه­مدت توليد کنيم، با در نظر داشتن اين که يکي از عوامل توليد، نيروي­کار مي­باشد، در اين صورت افزايش بهره­وري کاهش اشتغال را به دنبال دارد. نظرات بعضی از اقتصاددانان مانند گالی (1999)  نيز اين ادعا که بهره­وری موجب کاهش ساعات کاری و اشتغال می­گردد را تأييد مي­کند.

موضوع از دو جنبه قابل بررسي می باشد؛ از طرفي رشد بهره­وري باعث افزايش توان توليدي کشور مي­گردد که این باعث افزایش اشتغال می­گردد و از طرف ديگر رشد بهره­وري منجر به صرفه­جويي در منابع توليدي مي­گردد و از آن جا که يکي از منابع توليد، نيروي­کار می باشد، رشد بهره­وري کاهش اشتغال را به دنبال دارد.  بنابراين بايد در پی  اين باشيم که هم رشد بهره­وري را داشته باشيم و هم مشکل بيکاري برطرف گردد. 

با در نظر داشتن مطالب گفته شده، اين موضوع بسیار مهم می باشد كه تأثير رشد بهره­وري بر اشتغال و استخدام نيروي­كار مورد قرار گیرد؛ چرا كه افزايش بهره­وري در صورتي که به افزایش بيكاري منجر گردد (به علت تعديلاتي كه در واحدهاي توليدي شكل مي­گيرد) تا حدودي از اهميت بهره
وري خواهد کاست.

1-3- سئوال­هاي تحقيق

بهره­وري كل‌عوامل توليد چه تأثيري بر ميزان اشتغال در صنعت ساخت مواد و محصولات شیمیایی دارد؟

آيا تأثير بهره‌وري بر اشتغال در بنگاه­هايي كه بهره‌وري پايين‌تري دارند با بنگاه­هايي كه بهره‌وري بالاتری دارند، متفاوت می باشد؟

1-4- فرضيه­هاي تحقيق

 

افزايش بهره­وري‌كل‌ عوامل ‌توليد باعث افزایش میزان اشتغال در صنعت ساخت مواد و محصولات شیمیایی مي‌گردد.

در بنگاه­هايي كه بهره‌وري ‌كل‌ بالایي هست، نسبت به بنگاه­هايي كه بهره‌وري پايين دارند، تأثير بهره‌وري بر اشتغال بيشتر می باشد.

 

1-5- هدف تحقيق

حل مسأله اشتغال و افزايش توان توليدي يک کشور دو مسأله بسيار مهم و مورد توجه سياست­گذاران اقتصادي در کشورهاي درحال توسعه­اند.

با در نظر داشتن اهميت خاصي كه بهره­وري در كاهش هزينه توليد و افزايش توان رقابت محصولات داخلي و خارجي دارد (به دليل اينكه باعث كاهش هزينه و كاهش قيمت محصول مي‌گردد) و از آنجایي كه يكي از مشكلات اقتصادي هركشوري مخصوصاً كشور ايران بيكاري می باشد، نياز به مطالعه تأثير بهره­وري بر روي اشتغال احساس می­گردد. هدف از تحقيق حاضر اين می باشد كه تأثير بهره‌وري كل ‌عوامل ‌توليد بر ميزان اشتغال در صنایع ساخت مواد و محصولات شیمیایی در ايران مورد بررسي قرار گيرد.

1-6- روش پژوهش

در این پایان­نامه از روش کتابخانه­ای با تأکید بر مطالعات نظری و تجربی بهره گیری گردیده می باشد؛ دوره زمانی مورد مطالعه از 1376 تا 1386مي
باشد. همچنین به مقصود تخمین مدل از روش­های اقتصادسنجی داده­های پانلی[5] و از نرم افزارهای Eviews ، Excel و Stata بهره گیری شده می باشد.

1-7- جامعه آماری

الگوي مورد نظر پس از انجام آزمون­های اقتصادسنجی، با بهره گیری از تكنيك داده­هاي پانلی براي صنعت ساخت مواد و محصولات شيميايي براي ايران شامل 9 صنعت و 1569 بنگاه توسط مرکز آمار ايران در قالب پرسشنامه جمع­آوري شده می باشد.

1-8- ساختار پایان­نامه 

   مطالعه حاضر در پنج فصل تهیه شده می باشد. در فصل نخست که شامل کلیات پژوهش
می­باشد، مقدمه، اهمیت و ضرورت پژوهش، هدف پژوهش، سؤالات، فرضیه­ها، روش و جامعه آماری پژوهش آورده شده می باشد. فصل دوم به مطالعات انجام شده اختصاص یافته می باشد. در فصل سوم مبانی نظری پژوهش ارائه گردیده می باشد. نتایج پژوهش و تحلیل آنها در فصل چهارم مورد توجه قرار گرفته می باشد و فصل پنجم به اختصار و نتیجه­گیری مطالعه و پیشنهادها اختصاص یافته می باشد.       

تعداد صفحه :102